Zelf compost maken thuis: stap voor stap en de beste methode

Goede compost kost in de tuincentrum al snel € 4–8 per zak van 40 liter. Een gemiddelde tuin heeft jaarlijks honderd liter of meer nodig. Zelf composteren kost niets — behalve een beetje ruimte en geduld.

Het principe: groen en bruin in balans

Composteren is gecontroleerde rotting door bacteriën, schimmels en kleine organismen. Die hebben twee dingen nodig: stikstof (uit groen materiaal) en koolstof (uit bruin materiaal).

Groen materiaal (stikstofrijk):

• Gras- en groenafval
• Groente- en fruitschillen
• Koffiedik en theezakjes
• Verse tuinafval

Bruin materiaal (koolstofrijk):

• Droge bladeren
• Karton en papier (verscheurd)
• Stro en zaagsel
• Takken (gehakseld)

De ideale verhouding is 3 delen bruin op 1 deel groen. In de praktijk gooi je beide schichten op elkaar — laag bruin, laag groen, herhaal.

Drie composteermethoden vergeleken

Traditionele compostbak (traag, eenvoudig)
Eenvoudig plastic bak in de tuin. Gooi er doorlopend materiaal in, mix af en toe, en wacht vier tot twaalf maanden. Weinig werk, maar ook weinig controle.

Hete compostering (snel, intensiever)
Bouw een hoop van minimaal 1 m³, bewater tot vochtigheid van een uitgeknepen spons, en keer hem elke vijf dagen. Temperatuur loopt op tot 55–70°C. Na zes tot acht weken klaar. Doodt ook onkruidzaden.

Wormenbak (perfect voor binnenshuis of kleine tuin)
Rode wormen verteren keukenafval in twee tot vier weken. De vermicompost is nóg voedingsrijker dan reguliere compost. Ideaal voor balkon of kleine ruimte.

Wat mag er NIET in?

• Vlees, vis en zuivel (trekt ratten)
• Zieke planten (verspreidt ziektes)
• Citrusschillen in grote hoeveelheden (verzuurt)
• Cooked food
• Hondenkeutels of kattenbakvulling

Veelgemaakte fouten

Te nat: Compost ruikt naar rotte eieren? Te veel groen en te weinig lucht. Voeg bruin materiaal toe en keer de hoop.

Te droog: Niets gebeurt en het ziet er hetzelfde uit na weken? Te droog. Bewater met een gieter.

Te klein: Een hoop onder 0,5 m³ komt niet op temperatuur. Grotere volumes composteren sneller en beter.

Wanneer is het klaar?

Goede compost is donkerbruin, kruimelig en ruikt naar bosgrond — niet meer naar afval. Als je er nog stukjes herkenbaar materiaal in ziet, is het nog niet rijp. Zeef de compost voor gebruik; grofste resten gaan terug in de hoop.

Gebruik rijpe compost door hem in te werken in tuingrond (5-10 cm laag), als mulch rondom planten, of als potgrondverrijker bij kamerplanten (max. 20% compost).